Make your own free website on Tripod.com

  TOPLAM VERİMLİ BAKIM III  

Fikret Çaglayan
Başmüdür
Erdemir
fcaglayan@erdemir.com.tr

  VERİMLİLİĞİN “7” BASAMAĞI 

HEDEF : SÜREKLİ İYİLEŞTİRME ve bunun ön koşullarının yaratılması

 ÖN KOŞULLAR : 

1.          Üretim hattındaki her makinanın, ekipmanın, ölçüm noktasının sorumlu    

       bir SAHİBİ olmalıdır. 

2.          Her ÇALIŞAN, kendi ekipmanını kontrol eder ve ona hizmet verir.

       (Ayrıca önleyici hizmette yapar) 

3.          Her işyeri, çalışanın özerk (OTONOM) bir şekilde ekipmanına hizmet

       vereceği şekilde organize edilir (OTONOM BAKIM).

 

Kalitede SIFIR HATA
İş Kazasında SIFIR KAZA

SIFIR ARIZA

ADIM 7 : İşyerinde Temizlik ve Düzen
  ADIM 6 : Kalitede İyileşme ve Hedef Yönetim
ADIM 5 : Çalışanın Kişisel Kontrol Listesinin Hazırlanması
ADIM 4 : Standart Makine Muayene Listelerinin Hazırlanması
ADIM 3 : Temizlik, Yağlama ve Servis Talimatlarının Hazırlanması
ADIM 2 : Arıza Kaynaklarının Belirlenmesi
ADIM 1 : Makine, Ekipman Temizliği

ŞEKİL  : VERİMLİLİK BASAMAKLARI

 

1.      ADIM 

EKİPMAN TEMİZLİĞİ

(Temizlik muayene demektir) (inspection) 

Hedefler :

§         Ekipmanı, makinayı, sistemi tanımak

§         Temizliğin esasını anlamak

§         Ekipmana daha fazla sahip çıkmak

§         Gizli kalmış sorunları ortaya çıkarmak

 Uygulama : (Eylemler)

 §         Yıllarca birikmiş pas ve kirin temizlenmesi

§         Sahada bulunan kullanılmayan ve gereksiz olan ekipman parçalarının temizliği

§         Gizli kalan kusur ve hataların bulunması ve onarılması

 Önlemler : 

§         Kusur/hata miktarının belirlenmesi

§         Ekipman hakkındaki bilginin artırılması

§         Ekipmanın temizlik ve düzeni

 2.ADIM

 

SORUNLU ALANLARIN BELİRLENMESİ 

Hedefler :

 §         Motivasyonu artırmak

§         Hedeflere ulaşmada gönüllülük

 Uygulama : 

§         Ekipman temizliğinde çıkabilecek sorunun belirlenmesi

§         Kir/pislik kaynağının belirlenmesi

§         Kaçakların/sızıntıların giderilmesi

§         Temizlik gerekleri ve temizlikle ilgili geçici iş talimatları hazırlamak

§         Gelişmeyi izlemek

 

Önlemler :

 

§         İyileştirme önerilerinin sayısı

§         Motivasyonun artırılması

§         Çalışanın kendine olan güvenini ve yeteneklerini artırma

§         Makinaların çalışma prensiplerini daha iyi anlamak

 

3.ADIM

TEMİZLİK VE YAĞLAMA  İŞ TALİMATLARININ HAZIRLANMASI

  (Kullanılan Yöntemler ve Zamanın İyi Kullanılması)

  Hedefler :  

§         Temizlik verimini artırmak

§         Yağlama yöntemleri bulunması ve geliştirilmesi

§         Temizlik, yağlama ve ekipmanın yakından izlenmesine sahip çıkma

Uygulama :

§         Temizlik eylemi için HEDEF tesbiti

§         İyi yağlanmamış noktaların tespit edilmesi

§         Sonuçları gözlemleme

§         Yağlama talimatları hazırlanması

§         Yağlama tiplerinin tariflenmesi, yağ değiştirme periyodlarının saptanması, gözle kontrol sistemi sağlanması

  Önlemler :  

§         Doğru temizlik/yağlama ve makinayı izleme konularında iyileştirme çalışmaları

§         Yağ tüketimleri istatistikleri

§         Makine kirliliği

§         Kontrol edilen nokta ve hata sayısı

 4.1 ADIM   SOMUN VE CİVATALARIN SIKILIK KONTROLU (MUAYENESİ)

 Hedefler : 

§         Doğru sıkılık kontrolunun öğrenilmesi

§         Gevşek somun ve civatalardan kaynaklanabilecek kazaların önlenmesi 

Uygulama : 

§         Somun ve civataların sıkılıklarının muayenesi

§         Pulların kontrol edilmesi

§         Gözle muayene için işaret koyulması

§         Muayene talimatlarının hazırlanması

 Önlemler : 

§         Muayene edilen nokta sayısı ve bulunan hatalar

§         Uygun cıvata ve somun sıkılığının önemini anlamak

§         Sıkılık kontrolunda kullanılan alet/avadanlığın önemini anlamak

 

4.2 ADIM 

ELEKTRİKLİ EKİPMANLARIN ÇALIŞMA ŞARTLARININ TAM BİR MUAYENESİ VE KONTROLU 

Hedefler : 

§         Ekipmanın çalışması ve kontrol edilecek noktaları hakkında bilgilenmek

§         Teknik Emniyet yönünden muayeneyi öğrenmek

§         Emniyeti artırmak 

Uygulama : 

§         Kusurlu uçların/kabloların tamiri ve muayenesi

§         Ekipman montajının muayenesi ve düzeltilmesi

§         Limit siviçlerin muayenesi ve tamiri

§         Muayene (kontrol), servis ve tamir gereklerini ve iş talimatlarını hazırlamak

§         Ekipmanların belirlenmesi, teknik bilgilerin açıklığa kavuşturulması

  Önlemler :

§         Muayene edilen bölgelerin ve yapılan tamirlerin sayısı

§         Bakım ve hizmete ayrılan zaman

§         Bir limit sivicin öneminin anlaşılmasında gelişme sağlanması

§         Makine çalışmasında oluşan gürültünün/sesin anlaşılmasında çalışanların eğitilmesi ve kestirim yeteneklerinin artırılması, önleyici tamir bakımının anlaşılması

 4.3 ADIM 

HİDROLİK VE PNÖMATİK SİSTEMLERİN
 KOMPLE KONTROLU VE MUAYENESİ
 

Hedefler : 

§         Çeşitli kaçak ve sızıntıların önlenmesi, problemin kaynağının araştırılması

§         Arıza arama ve muayene talimatlarının hazırlanması

§         Gözle muayene için vanaların markalanması/numaralandırılması 

Uygulama : 

§         4.2 ile benzer uygulamalar 

Önlemler : 

§         Muayene edilen nokta ve tespit edilen hata sayısı

§         Bakım grubu ile etkin iletişim

§         Ekipman tamirine harcanan zaman

§         Ekipmandan gelen anormal ses ve aşarı ısınma durumunda önceden (erken) uyarma

§         Ekipman temizliğinin önemi üzerinde durma

§         Ekipman ile ilgili eğitim kitapçığı/talimatları

 ADIM 4.4

DİŞLİ EKİPMANLARIN KOMPLE MUAYENESİ 

(Arıza önleyici muayeneler ile arızanın önceden teşhisi ve tamiri) 

Hedefler : 

§         Ekipmanın korunmasının artırılması ve kusurlu parçaların tamiri

§         Makinanın çalışması ve parçaları hakkında bilgilenme 

Uygulama : 

§         Yatakların ve tamiri yapılacak kısımların komple muayenesi

§         Geçici muayene talimatlarının tasarlanması

§         Gözle muayene için siviçlerin markalanması, makinaların dönüş yönlerinin markalanması 

Önlemler :  

§         Muayene edilen nokta ve tespit edilen hata sayısı

§         Geliştirilen ilişkiler ve kısa tamir zamanları

§         Çalışanın arıza tespit yeteneğinin geliştirilmesi

 ADIM 5 

KENDİ BAŞINA SİSTEM BAZINDA ÇALIŞAN
 EKİPMANLARIN İŞLETİM TALİMATLARI
 

(ÖRNEK : HİDROLİK SİSTEM VB.) 

Hedefler : 

§         Kendi başına çalışan ekipmanın iş talimatlarının hazırlanması

§         Etkin ve pratik gereksinimleri içeren iş talimatlarının hazırlanması

§         Şirketin farklı iş birimlerinin aralarındaki ilişkilerin anlaşılması

 Uygulama : 

§         Daha önce hazırlanmış iş talimatlarının güncelleştirilmesi ve standartlaştırılması

§         Bakım bölümü ile müşterek bakılacak muayene noktalarının tespiti

§         Yöneticilerin ve görev takımlarının sorumluluk alanlarının netleştirilmesi

§         Kendi başına çalışan ekipmanlar için “Kontrol Listeleri” (Check List) hazırlanması

§         “İş Gruplarının” (Takımların) belirlenmesi ve işin başlatılması 

Önlemler : 

§         Muayene zamanlarının azaltılması

§         “Temizliğin” aynı zamanda “kontrol” olduğu anlayışının geliştirilmesi

§         İş gruplarının yaptıkları işin öneminin anlaşılması ve elde edilen başarıların görülmesi

 ADIM 6

 TEMİZLİK VE DÜZEN 

(Kişisel Sorumlulukta olan konular : İşyerinin temiz olması ve gereksiz şeylerin temizlenmesi, düzenin korunması)

OPERATÖR lerin sorumluluklarının artırılması ANA GAYE ‘dir. 

1.      Ekipmanın kendisi ile ilgili olarak 

§         Ekipman iyi şartlarda korunmalıdır

§         Muayene ve tamir yapılmalıdır. 

2.      Ekipmanla ilgili yapılacak faaliyetler 

§         Ekipmanın kuralına uygun çalıştırılması, set edilmesi ve ayarlanması, kalite sorumluluğunun taşınması

§         Arıza bulma ve önleyici bakım

§         Ekipmanın çalışması ve ürün kalitesine ilişkin bilgi toplanması

§         Rutin Servis (Ekipman, Ölçme Cihazları, Araç-Gereç)

§         Önceki bilgileri izleme

§         Kalite gereklerinin sağlanması 

Ekipmanla İlgili Hedefler : 

§         Kişisel yeteneklerin ve sorumluluğun geliştirilmesi

§         Bireysel iş ortamının temiz ve düzenli tutulması

§         İyileştirme önerilerinin toplanması

§         Çalışanın motivasyonunun artırılması (sorumluluk ve ödül)

§         Ekipmanları hakkında gönüllü olarak bilgi toplanması

§         Temizlik ve düzenin öneminin anlaşılması

§         Güvenin artırılması

§         Pratik isteklerde bulunulması 

Uygulama : 

§         Ekipman hakkında daha fazla bilgi edindikçe çalışmasında da iyileşmeler sağlanması

§         Çalışma zamanının daha verimli kullanılması

§         Temizlik ve düzenin iyileştirilmesi 

ÖRNEK : TEMİZLİK VE DÜZEN GELİŞTİRME PROGRAMI

·         Kaliteli çalışmanın ön koşulu TEMİZLİK ve DÜZEN’dir. Aşağıda Temizlik ve Düzen geliştirme programının ana prensipleri açıklanmıştır; (Bir Finlandiya şirketinden örnek alınmıştır; Prensipler kitapçık halinde tüm çalışanlara dağıtılmıştır.) 

 

·         TEMİZLİK VE DÜZEN ÇOK DEĞERLİ BİR UĞRAŞDIR

 

Yapılan araştırmalar “temizlik” ve “düzenin” aşağıda belirtilen faaliyetlere çok yararlı katkıları olduğunu göstermiştir. Bunlar;

 

§         İşyeri kazalarında azalma

§         İş tatmininin artması

§         Arızaların azalması ile kalitenin ve verimin artması

§         Makine kullanılabilirliğinin artması

§         Malzeme kayıplarının ve hurdanın azaltılması

§         Şirket imajının iyileşmesi

 

Bir “TEMİZLİK” ve “DÜZEN” programına kılavuz olabilecek ana noktalar şunlardır;

 

§         Genel kabul görmüş TEMİZLİK ve DÜZEN hedeflerinin saptanması

§         Bir işbirliği içinde TEMİZLİK ve DÜZENİN ön koşullarının iyileştirilmesi

§         TEMİZLİK ve DÜZEN konusunda pozitif geri beslemenin temini

 

·         TEMİZLİK VE DÜZEN GELİŞTİRME PROGRAMI

 

“Temizlik” ve “Düzen” geliştirme programının ana amacı :

 

§         İş Güvenliğini ve çalışanın ilgisini artırma yanında işte tatmini de iyileştirmedir.

§         Fabrikanın tüm emniyetini artırma, yangın risklerini azaltmadır.

§         İş yeri kazalarını azaltmadır.

§         İş ve operasyonların kolaylığını sağlama, kaliteyi artırmadır.

§         ŞİRKETİN imajına pozitif etkiler sağlamaktır.  

Geliştirme Programı; temizlik ve düzen faaliyetine tesislerin içinde ve dışında sürekli iyileştirme sağlamalıdır.

  Program üç aşamadan oluşur :  

1.      Planlama ve Hazırlık

2.      TEMİZLİK ve DÜZENİN aktif geliştirilmesi. Bunun için : 

§         TEMİZLİK ve DÜZEN talimatlarının belirlenmesi

§         Küçük iş grupları ile TEMİZLİK ve DÜZENİN ön koşullarının iyileştirilmesi

§         TEMİZLİK ve DÜZEN Endeksi yardımıyla olayın sürekli takibi 

3.      TEMİZLİK ve DÜZEN’in sürekli iyileştirilmesi 

§         Elde edilen başarıların sürekliliğinin sağlanması

§         Yeni proje faaliyetlerinin ortaya çıkarılması ve başarı ile sonuçlandırılması

§         Takım çalışmasının genel davranış biçimine dönüştürülmesi 

           TEMİZLİK ve DÜZEN ÖLÇÜMÜ 

Geleneksel olarak TEMİZLİK ve DÜZEN’le ilgili bir ölçüm metodu yoktur. Ancak Finlandiya İş Sağlığı Bakanlığı bu anlamda “TEMİZLİK ve DÜZEN ENDEKSİ” adı ile anılan bir ölçüm metodu geliştirmiştir. 

Temizlik ve Düzen endeksi ile ölçüme başlamadan önce işyeriniz için TEMİZLİK ve DÜZENİN hangi şartlarda iyi seviyede kabul edilebileceği bir tarif yapmanız gerekmektedir. Bu tarif işlemi işyeri çalışanlarının ortak katkısı ile yapılmalıdır. Tüm çalışanların aynı fikirde olduğu teknik emniyet ve verimlilik yönünden önemli sayılabilecek konuların/sorunların tespit edilmesi çok önemlidir. Bu genel kabul-görüşe bağlı olarak iş yönüne dönük TEMİZLİK ve DÜZEN iş talimatları hazırlanmalıdır. 

Talimatlar Temizlik ve Düzen ölçülmesinin temelini oluşturur. Tesiste veya departmanlarda (ofislerde) 50 ile 100 arasında değişen ölçüm noktası tespit edilir. Örnek olarak; koridorlar ve yürüme yolları, iş noktaları, ambarlanan bir malzeme, yedek parça, bir çöp kovası vb. ölçüm noktası olabilir. 

Ölçüm noktaları ve sorunlar çok spesifik olmalıdır. Örneğin; çöpler kovadadır veya yerlere atılmıştır, yürüme yolları temizdir veya bir takım atıklarla doludur, avadanlık yerlerine asılmıştır veya yerlere atılmıştır vb. Ölçüm noktaları rahat gözlenebilir ve açık-seçik olmalıdır, dolayısıyla DOĞRU-YANLIŞ ayrımını yapmak çok kolay olur. Kendi işyerinizin TEMİZLİK ve DÜZEN ihtiyacını tariflediğiniz takdirde DOĞRU-YANLIŞ sınırlarını da tariflemeniz mümkün olur. 

·         TEMİZLİK VE DÜZEN ENDEKSİ 

İşyerinde yeter sayıda DOĞRU-YANLIŞ gözlemi yapıldıktan sonra TEMİZLİK ve DÜZEN endeksi kolayca hesaplanabilir. 

                                                                                     Gözlemlenen DOĞRU SAYISI
TEMİZLİK ve DÜZEN ENDEKSİ = 100 x -------------------------------------------------     %
                                                                                                                                            Gözlemlenen DOĞRU SAYISI + Yanlış Sayısı

 

Çalışanların oluşturduğu bir değerlendirme formu kullanılırsa, TEMİZLİK ve DÜZENİN gelişiminin takibi kolaylaşmış olacaktır. Yapılan gözlemlere ilaveten endeksin bir eğri ile gösterilmesinin ve bunların ilan tahtalarında çalışanlara sunulmasının faydası olmaktadır. 

Çalışmaya startın verilmesi ve gelişme süresine endeks haftalık bazda takip edilir, daha sonra 2 ya da 4 hatta bir takip işlemi yapılır. 

·         İŞBİRLİĞİ TOPLANTILARININ PRENSİPLERİ 

İş yerinde açık bir merak, sorgulama, düşüncelerin açıkça ifade edilmesi dinlemenin öğrenilmesi ve gözlem hastalığının giderilmesi ile işyeri gelişiminin, temizliğin ve düzenin ön koşulları yerine gelmiş demektir. 

Tesislerde ve organizasyon sisteminde gelişimin sağlanması ve değişim her zaman başka birinin sorumluluğu gibi algılanır. Aynı çelişki işyeri ile evimiz arasında da vardır. Evde işler oldukça tabii bir şekilde paylaşılır. İşyerinde ise görevler ve sorunlar sanki hiç kimsenin sorumluluğunda değilmiş gibidir. 

Bunu giderebilmek için çalışanların üzerinde hemfikir oldukları talimatlar ve işbirliğinin hayata geçirilmesi kaçınılmazdır. Bu şekilde sorunların üstesinden gelinebilir, TEMİZLİK ve DÜZEN sağlanabilir. 

 

 

 
Gelişmeden önce                            Proje öncesi düzen gelişim

TEMİZLİK VE DÜZEN ENDEKSİ

 

·         İŞBİRLİĞİ TOPLANTILARININ ANA FİKRİ 

İşyerinde temizlik ve düzen hedeflerinin tespit edilmesi uzlaşımın kısa sürede sağlanması ve geniş bir destek ile mümkün olur.

Küçük iş gruplarının çalışma sistematiği aşağıdaki şematik döngüde açıklanmıştır. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1.      Sorunların saptanması ve çalışma grubunun sorunun kaynağı hakkında hemfikir olması sorun hakkında tüm grubun müşterek bir değerlendirme bilgisine sahip olması gerekir. 

2.      Bilgi analiz edilir ve çözümler geliştirilir. 

3.      Bir uygulama planı üzerinde mutabık kalınana dek çözümler üzerinde tartışma yapılır. Herkes aynı fikirde olduktan sonra planlama tamamlanmış olur. 

4.      1-3 etaplarındaki çalışmaların sağlıklı olması halinde uygulama başarılı bir şekilde yapılır.  

 

http:// hendese.tripod.com